تبلیغات
Sun Eight | پایگاه اینترنتی و تخصصی رضوی - اطلاعاتی درباره ضریح مطهر

 

                                                                         

            

name jaygozin ax

 

 
           تاریخ : شنبه 1392/04/15 | 09:10 ب.ظ | نویسنده : علی بشارت لو  

السلام علیک یا علی بن موسی الرضا (ع)
با سلام و عرض ادب خدمت دوستان عزیز ، این وبلاگ در نظر دارد که شمارا با حرم ، اماکن ، صحن ها و ... حرم مطهر آقامون بیشتر آشنا کند ، اولین قسمت از این موضوع مرتبت است با اطلاعات جامعی درباره حرم مطهر امام رضا (ع) که اطلاعات نسبتا کاملی است.امید است که این وبلاگ بتواند سیره ی رضوی به طور عمیقی گسترش دهد. انشا الله . ادامه مطلب مراجعه شود ...




ضریح مقدس 

ضریح، شبكه‌ای محیط بر صندوق است. بنا بر شواهد تاریخی، نصب ضریح بر مرقد مطهر امام رضا (علیه السلام) از دوره صفویه آغاز شده و سابقه ضریح تا پیش از این دوره معلوم نیست. از آن زمان تاكنون پنج ضریح بر مرقد مطهر امام رضا (علیه السلام) جای گرفته كه هم سنگ مرقد و هم صندوق را دربرداشته است. 

ضریح اول؛ ضریح چوبی صفوی 

اولین ضریح، ضریحی چوبی طلا و نقره كوب، مربوط به اواسط قرن دهم بوده كه در دوره صفویه به سال 957 هـ.ق ساخته و بر روی صندوق مرقد نصب شده است. در كتیبه دور این ضریح سورة «هل اتی» به خط ثلث نوشته شده و كتیبة سر در ضریح كه بر لوحه‌ای از طلا نوشته شده بود، سابقه تاریخی و نصب ضریح را چنین نشان می‌دهد: «در عهد سلطنت بنده شاه ولایت، طهماسب بن اسماعیل صفوی این محجر مبارك در این مكان مقدس نصب گردید. سنه 957.» 

ضریح دوم؛ ضریح نگین نشان نادری 

ضریح فولادی مرصع، معروف به نگین نشان است كه در سال 1160 هـ.ق به آستان قدس رضوی تقدیم و نصب شده است. واقف ضریح، شاهرخ میرزا، فرزند رضا قلی میرزا، نوة نادرشاه افشار بوده است. 
ضریح نگین نشان كه اكنون در سرداب مقدس جای دارد، از فولاد ساخته شده و بالغ بر دو هزار قبه مزین به یاقوت و زمرد بدنه آن را زینت داده‌اند. ضریح دوم بیش از 260 سال است كه بر مرقد امام (علیه السلام) نصب شده است. این ضریح ابتدا روی مضجع شریف و زیر ضریح سوم و پس از آن زیر ضریح چهارم جای داشت. هنگام نصب ضریح پنجم در سال 1379 هـ.ش به داخل سرداب انتقال یافت و روی مرقد منور امام (علیه السلام) نصب شد. به این ترتیب به نیت واقف جامة عمل پوشیده شد. در كتیبه‌ای كه بالای در ورودی ضریح نصب شده، به خط نستعلیق نوشته شده است: 
«نیاز رحمت ایزد مستعان و تراب اقدام زوار این آستان ملك پاسبان، سبط سلطان نادرشاه شاهرخ شاه الحسینی الموسوی الصفوی بهادر خان به وقف و نصب این ضریح و قبه‌‌های مرصع چهار گوشه ضریح مقدس مبارك موفق گردید. سنه 1160 قمری» 

 ضریح سوم؛ ضریح فولادی قاجاری 

ضریح فولادی ساده‌ای است به ابعاد 4*3 متر و ارتفاع حدود 2متر. این ضریح مربوط به عهد قاجاریه است و در عصر سلطنت فتحعلی شاه قاجار در سال 1238 هـ.ق روی ضریح نگین نشان در حرم مطهر جای گرفت. این ضریح نیز مزین به طوق و گوی طلای جواهر نشان است و در طرف پایین پای مبارك، در مرصع تقدیمی فتحعلی شاه قاجار نصب شده بود. این در ممتاز و ارزشمند، اكنون بالای صفه غربی حرم مطهر در قابی مخصوص جای دارد. 
ضریح سوم پس از مدتی به علت پوسیدگی پایه‌ها و تزلزلی كه در اركان آن به عمل آمده بود، در سال 1338 هـ.ش برچیده شد و به موزه انتقال یافت و به‌جای آن ضریح چهارم روی ضریح نگین نشان (ضریح دوم) نصب شد. 
 
 ضریح چهارم، ضریح شیر و شكر 

چهارمین ضریح به نام ضریح طلا و نقره، معروف به «شیر و شكر» است كه در سال 1338 هـ..ش. پس از برداشتن ضریح سوم و انتقال آن به موزه، روی ضریح نگین نشان نصب شد. این ضریح به اهتمام و نظارت مرحوم سید ابوالحسن حافظیان، توسط استاد هنرمند، مرحوم حاج محمد تقی ذوفن و تعدادی هنرمند و استادكار و قلمزن اصفهانی، طراحی و ساخته شد. 
ضریح چهارم حدود 4 متر طول و 60/3 عرض و 90/3 متر ارتفاع دارد. چهارده دهانه به نام چهارده معصوم (علیهم السلام) بر روی آن وجود دارد و وزن آن 7 تن است. بر لبه ضریح سوره یس به خط ثلث بر صفحه‌ای از طلا به خطاطی آقای فضائلی اصفهانی نوشته شده و در كتیبه دوم، دور تا دور ضریح سوره هل اتی نیز به خط ثلث مكتوب است. بر لبة ضریح تعداد 44 برگ از نقره ملمع به طلا، میان 44 گلدان ملمع به طرز بسیار زیبایی نصب شده است. همچنین تعداد 44 اسم از اسمای حسنای الهی به خط ثلث و به قلم حاج شیخ احمد زنجانی بر صفحه‌ای با زمینة میناكاری لاجوردی و گل‌‌های رنگارنگ، به‌صورت خط برجسته طلاكاری شده، ضریح مطهر را زینت بخشیده‌اند. 
سقف ضریح را صفحاتی آراسته به طلا و نقره پوشانده‌اند. درون سقف ضریح بر كتیبه‌ای، آیه‌ای به خط ثلث و رنگ سفید بر زمینه‌ای لاجوردی نوشته شده و در همان كتیبه، این آیه به خط طلایی كوفی نوشته شده و به عبارت «لله الاسماء الحسنی فادعوه بها» مكتوب است. 

 ضریح پنجم؛ ضریح آفتاب 

پس از گذشت 42 سال از عمر ضریح، به علت فرسوده شدن و ساییدگی شبكه‌های اطراف و روكش‌‌های نقره و طلایی ضریح و سست شدن اركان آن، ساخت و نصب پنجمین ضریح ضروری بود. از این‌رو، آستان قدس رضوی اقدام به طراحی و ساخت و نصب ضریح جدید كرد. این امر یكی از اقدام‌‌های بسیار چشمگیر دوران استقرار نظام مقدس جمهوری اسلامی است كه در كنار دیگر فعالیت‌‌های وسیع و گستردة توسعه و بازسازی اطراف حرم مطهر انجام گرفت. 
در سال 1372 هـ.ش به دستور تولیت آستان قدس رضوی، مطالعات و بررسی‌‌های مقدماتی ساخت ضریح جدید آغاز شد. به دنبال آن طرح‌‌های متعددی از سوی هنرمندان نامی كشور ارایه شد كه در نهایت، توفیق طراحی ضریح، نصیب استاد فرشچیان، طراح و هنرمند برجسته شد. 
با برگزیده شدن طرح و همكاری دیگر هنرمندان و طراحان نامی كشور، كار ساخت ضریح، تحت نظارت هیئت اجرایی سازمان عمران و توسعه حریم حرم حضرت رضا (علیه السلام) آغاز شد. 
ضریح پنجم با كیفیتی مركب از ساختاری تشكیل یافته از آهن، فولاد، چوب گردو برای نصب روكش‌‌ها و پوشش طلا و نقره ساخته شد. كارهای قلمزنی و هنری متناسب با مبانی و ابعاد هنری موجود در طرح اجرا شد و به گونة‌نگارستانی بدیع با نمادها و سمبول‌‌های معماری هنری، هماهنگ با بناهای كهن آستان قدس رضوی درآمد. ضریح پس از هفت سال كار مداوم با كیفیتی بسیار عالی و در نهایت استحكام به وزن 12 تن و ابعاد 78/4*73/3 و ارتفاع 96/3 متر ساخته و آماده نصب شد. 
دور خارجی ضریح با سورة مباركة «یس» و «هل اتی» به خط ثلث با طلا و نقره تزیین شده است. در چهار سوی این ضریح، چهارده دهانه به نشانه چهارده معصوم (علیهم السلام) و طراحی گل‌‌های پنج و هشت پر، نمادی از خمسة طیبه و هشتمین حجت خدا وجود دارد. طرح گل‌‌های آفتابگردان ضریح، نمودی است از لقب شمس الشموس. سقف و دیوارهای درون ضریح با خطوط اسماء الله و هنر خاتم كاری بسیار بدیع و زیبا به طراحی‌‌های استاد فرشچیان، توسط استاد هنرمند «كشتی آرای شیرازی» و همكاران‌شان تزیین شده است. 
سرانجام، عملیات برچیده شدن ضریح چهارم و نصب ضریح جدید از روز 1379/10/21پس از انجام مراسم غبارروبی آغاز شد و بعد از پنجاه روز كار شبانه روزی به پایان رسانید. سرانجام روز سه شنبه 1379/12/16 هـ.ش. مصادف با عید سعید قربان با حضور مقام معظم رهبری، حضرت آیه الله خامنه‌ای و آیت الله واعظ طبسی، تولیت عظمی آستان قدس رضوی، روضة منوره رضوی با ضریح پنجم بازگشایی شد.


» منبع : وبلاگ محض رضا (ع)

 

موضوع : حرم شناسی رضوی، 

برچسب ها: حرم شناسی رضوی، گنبد امام رضا (ع)، ضریح امام رضا (ع)، ضریح شناسی،  

امتیاز مطلب :